Tezhip Nedir?

Tezhip nedir, Tezhip Arapça zeheb, yani altın kökünden türeyen bir kelimedir ve “altınlamak” anlamına gelir. Tezhibat kelimesi de tezhip kelimesinin çoğuludur ve altınlama süslemeler anlamına gelir. Tezhip çoğunlukla İslam kökenli kitapların bezemesinde kullanılmaktadır. Tezhip sanatını icra eden erkeklere “Müzehhip” kadınlara ise “Müzehhibe” denmektedir.

Tezhip Nedir? 2

Tezhip sanatı nedir ve nasıl kullanılır sorusu için şöyle bir yanıt verilebilir.  Tezhip sanatı, çoğunlukla hat sanatında vücuda getirilen yazıların etrafını süslemek için kullanılır. Ama tek başına kullanıldığı örnekler de vardır. Tezhip sanatında kullanılan figürler çoklukla stilize olmuş bitkiler ve farklı desenlerde oluşur ve genelde simetrik tasarımlardır.

Tezhip ne demek sorusunu basitçe süsleme olarak ifade etsek de aslında tezhip motifleri baktıkça insanı içine çeken, derin ve katmanlı bir dünyadır. Dilimize Farsça’dan giren tezhip, Kanuni Sultan Süleyman devrinde en parlak hallerini yaşamış, günümüzde ise o zamanlardaki gibi ön planda olmasa da varlığını devam ettirmektedir.

Tezhip motifleri daha çok değerli kitapların ve daha da önemlisi Kuran-ı Kerim’in süslenmesinde kullanılmaktadır.

Kanuni döneminde tezhip motiflerinde en çok kullanılan renk lacivertti. O dönemde ayrıca, sadece kitap sayfaları değil, Osmanlı hanedanına ait kıyafetler de tezhiplenmiştir. Bu kıyafetlerin kumaş yüzeyleri hattatlarca çeşitli ayetlerle işlenmiştir. Tezhip sanatı icra edilirken klasik tezhip, halkar, saz yolu, zerefşan, Şukufe ve münhani ismi verilen teknikler kullanılmıştır.

Tezhip Nedir? 1

Tezhip sanatına  gönül veren ve bu sanatla ilgilenmek isteyenler için ehil hocalar tarafından verilen tezhip kursları, bu köklü sanatın günümüzde de icra edilmesini sağlar. Tezhip kursu sayesinde hem köklü bir geleneği modern çağda da devam ettirmek, hem de zihin için müthiş bir dinlenme ve arınma sağlamak mümkündür.

Tezhip sanatını uygularken kullanılan tezhip malzemeleri altın ve boyadır. Altın, özel aletlerle dövülerek ince bir tabaka haline getirilir. Bu tabaka varak olarak kullanılır. Altın varak suda ezilerek jelatinle karıştırılır ve karışım belli bir kıvam almış olur. Boyalar çoğunlukla toprak boyalardan seçilir. Ama günümüzde suni boyalar da kullanılmaktadır.

Müzehhipler kağıda çizdikleri tezhip motiflerini önce sert çinko altlık üzerine koyarlar ve çizgileri iğneyle nokta nokta delerler. Deldikleri kağıdı tezhip yapacakları zeminin zerine koyarlar. Delikleri yapışkan kıvamlı siyah toz madde ile doldururlar.

Tezhip Nedir?

Kağıdı kaldırdıklarında motifin alttaki kağıda çıktığı görülür. Motif iyice seçilir hale gelince de  altınla yahut boyalarla doldurularak tezhip sanatı icra edilir.

Tezhip Sanatı Örnekleri

Birbirinden güzel ve zengin tezhip sanatı örnekleri vardır. Her motif kendine has bir çalışma ve çaba gerektirir. Tezhip sanatı icra edilirken palmet, lotus, çiçekler, ağaçlar, yapraklar, rumi, münhani, soyut motifler, sembolik motifler, bulutlar, çimtamani ve iç benek gibi motifler en çok kullanılan tezhip motiflerindendir.

Kaynak: http://www.pufnoktalari.net/tezhip-nedir/